تفسير آن نوشته‌اند ، مىبينيد كه بكر است هنوز قرآن دست نخورده است و خود محيى الدين عربى نود و پنج مجلد كتاب در تفسير انفسى قرآن نوشت . نوع تفسير اهل عرفان تفسير انفسى است ، لذا به حسب ظاهر هضم مطالب آنان براى افكار اكثرى سنگين است ، در قبول آن استنكاف دارند ، و چنين گمان دارند كه با ظواهر امور مطابقت ندارد ولى حقيقت أمر اين است كه : چون به چشمت داشتى شيشه كبود * زين سبب عالم كبودت مىنمود ما بايد به فهم خطاب محمدى « ص » اعتلاء و ارتقاء بيابيم و در واقع قرآن بيان‌گر مقامات مسير تكاملى انسان است و انسان را عوالم است و اين فريق ، بطون و تاويلات و مقامات و اسرار آيات را به اندازه اعتلاى وجودى و درايت و بينشى كه يافته‌اند تفسير مىنمايند ، تا شرح صدر مفسّر چه قدر بوده باشد ، و به قول متأله سبزوارى در اول اسرار الحكم : تا مشكلى مىرسد تبادر به ردّ و انكار نكنيد كه مطالب عاليه را فهميدن هنر است نه ردّ و انكار . ابن شهر آشوب در معالم العلماء در ترجمه حسن بن خالد برقى گويد كه وى يكصد و بيست مجلد كتاب ، در تفسير قرآن به املاى حضرت امام حسن عسكرى عليه السلام نوشته است : « الحسن بن خالد البرقى اخو محمد بن خالد من كتبه تفسير العسكرى من املاء الامام عليه السلام مائة و عشرون مجلدة » . ناصر خسرو علوى در 434 ه ، ق وفات نموده است ، هدايت در رياض العارفين گويد : كه ناصر خسرو در رساله‌اى كه در بيان حالاتش نگاشته مىگويد : قريب به هفتصد تفسير مطالعه كردم . اين حرف ناصر خسرو است در هزار سال پيش از اين ، و امروز در الذريعه فقط از تفاسير شيعه حدود هفتصد تفسير را نام مىبرد ، و با اين همه حق همانست كه بايد گفت : « القرآن يأتى يوم القيامة بكرا » . حقّ سبحانه در وصف كتابش فرمايد : « وَ لَوْ أَنَّ ما فِي الْأَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ أَقْلامٌ وَ الْبَحْرُ يَمُدُّهُ مِنْ بَعْدِهِ سَبْعَةُ أَبْحُرٍ ما نَفِدَتْ كَلِماتُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ